Νέα ελληνική μελέτη αναδεικνύει τη σημασία του φύλου στη σχέση καρδιαγγειακής και νοητικής υγείας
Η πρόληψη της νοητικής έκπτωσης και της άνοιας αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη δημόσια υγεία. Οι γυναίκες αποτελούν την πλειονότητα των ατόμων που ζουν με άνοια παγκοσμίως, ενώ βιολογικοί, καρδιαγγειακοί και ψυχοκοινωνικοί παράγοντες ενδέχεται να επηρεάζουν με διαφορετικό τρόπο τη νοητική υγεία γυναικών και ανδρών. Η μέση ηλικία αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική περίοδο για την αναγνώριση και την αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου που ενδέχεται να επηρεάσουν τη μελλοντική υγεία του εγκεφάλου.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει πρόσφατη ελληνική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Brain Sciences. Σκοπός αυτής της μελέτης, σε ασθενείς με καρδιοαγγειακά νοσήματα, ήταν να αξιολογήσει εάν υπάρχουν διαφορές, ανάμεσα στα δυο φύλα, στις γνωσιακές λειτουργίες.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 246 ασθενείς με καρδιαγγειακά νοσήματα στη Μονάδα Συμπεριφορικής Καρδιολογίας της Α΄ Καρδιολογικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών https://www.acardio-ekpa.gr/monades-klinikis/monada-symperiforikis-kardiologias/ Πρόκειται για μια εξειδικευμένη μονάδα που συνδυάζει την καρδιολογική με την ψυχοκοινωνική και νοητική αξιολόγηση, προάγοντας μια ολοκληρωμένη προσέγγιση των ασθενών.
Τα αποτελέσματα της μελέτης ανέδειξαν ότι :
- η ηλικία στο πλαίσιο της φυσιολογικής γήρανσης συνοδεύεται από μεταβολές σε ορισμένες γνωστικές λειτουργίες, χωρίς αυτές να υποδηλώνουν απαραίτητα παθολογική νοητική έκπτωση
- η συνολική γνωσιακή επίδοση, στις νευροψυχολογικές δοκιμασίες, δεν εμφάνιζε στατιστικά σημαντική διαφορά ανάμεσα στα δύο φύλα
- η κατάθλιψη, η δυσλιπιδαιμία, ο αυξημένος δείκτης μάζας σώματος και λιγότερα χρόνια εκπαίδευσης, συσχετίστηκαν με χαμηλότερη επίδοση στις νευροψυχολογικές δοκιμασίες μόνο στις γυναίκες. Τα ευρήματα αυτά είναι συμβατά με τη διεθνή βιβλιογραφία, η οποία αναγνωρίζει τη σημασία της κατάθλιψης, των καρδιαγγειακών και μεταβολικών παραγόντων κινδύνου, καθώς και της σωματικής δραστηριότητας για τη νοητική υγεία. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη μέση ηλικία, κατά την οποία η αναγνώριση και η αντιμετώπιση τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου μπορεί να συμβάλει στη μείωση του μελλοντικού κινδύνου νοητικής έκπτωσης και άνοιας.
- οι γυναίκες οι οποιες ειχαν περισσότερα χρονια εκπαίδευσης είχαν καλύτερες επιδόσεις στις νευροψυχολογικές δοκιμασίες, εύρημα που συνάδει με τη διεθνή βιβλιογραφία σχετικά με τη συμβολή της εκπαίδευσης και του γνωστικού αποθέματος στη νοητική υγεία.
Η μελέτη αναδεικνύει τη στενή σχέση καρδιαγγειακής και νοητικής υγείας, καθώς και τη σημασία της συνεκτίμησης του φύλου, της ηλικίας και των επιμέρους παραγόντων κινδύνου κατά την κλινική αξιολόγηση. Η προσέγγιση αυτή συνδέεται άμεσα με τους στόχους της Ελληνικής Πρωτοβουλίας για την Υγεία του Εγκεφάλου και του Νου των Γυναικών (HIWOMB), του ΜΕΝΤΩΡ – Ινστιτούτου Υγιούς Γήρανσης (mentor-mind.gr › hiwomb-womenbrainhealth) η οποία επιδιώκει αφενός να συμβάλει στην ευαισθητοποίηση για την νοητική υγεία των γυναικών, στην κατανόηση των παραγόντων που την επηρεάζουν και αφετέρου στην ενίσχυση της επιστημονικής έρευνας και ενημέρωσης για την προώθηση εξατομικευμένων παρεμβάσεων στη πρόληψη, την διάγνωση και την θεραπευτική προσέγγιση στις γυναίκες.
Επιστημονική δημοσίευση
Prentakis A.G. et al. (2026). Sex-Based Differences in Cognitive Performance in Patients with Cardiovascular Diseases. Brain Sciences, 16(10), 1025.
https://doi.org/10.3390/brainsci16101025
Ενδεικτική βιβλιογραφία
Livingston G, et al. (2024). Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission. The Lancet, 404, 572–628.
https://doi.org/10.1016/S0140-6736(24)01296-0
World Health Organization (2026). Risk reduction of cognitive decline and dementia: WHO guidelines, second edition.
